Güneş ışınları, cilt sağlığı ve yaşlanması üzerindeki en önemli çevresel faktördür.

İçerikler
ToggleCiltte kızarıklık, kabuklanma ve pullanmayla kendini gösteren sedef hastalığı, görünümü nedeniyle bulaşıcı bir enfeksiyonla karıştırılabilir. Ancak sedef hastalığı bulaşıcı değildir. Tokalaşma, sarılma, cinsel temas, ortak ortamda bulunma veya havuza girme yoluyla başka bir kişiye geçmez.
Psoriasis olarak da adlandırılan sedef, bağışıklık sistemindeki düzensizliğin ciltte iltihaplanmaya ve deri hücrelerinin normalden hızlı yenilenmesine yol açtığı kronik bir hastalıktır. Hastalığın bulaşıcı olduğu yönündeki yanlış inanışlar, sedefli kişilerin sosyal yaşamdan uzaklaşmasına ve psikolojik olarak zorlanmasına neden olabilir.
Sedef hastalığı, cilt hücrelerinin yenilenme döngüsünü hızlandıran bağışıklık aracılı kronik bir iltihaplanma hastalığıdır. Hızla üretilen hücrelerin cilt yüzeyinde birikmesi sonucunda kızarık, kabarık ve beyaz-gümüş renkli pullarla kaplı plaklar oluşabilir.
Hastalık dönemsel bir seyir gösterir. Belirtilerin arttığı alevlenme dönemlerini, lezyonların hafiflediği veya uzun süre görülmediği sakin dönemler izleyebilir. Bazı kişilerde yalnızca küçük bir alan etkilenirken bazı kişilerde döküntüler vücudun geniş bölümlerine yayılabilir.
Sedef hastalığına bakteri, virüs, mantar veya parazit neden olmadığı için hastalık bir kişiden diğerine bulaşmaz. Sedefli bir kişinin lezyonlarına dokunmak, onunla aynı evde yaşamak veya yakın fiziksel temasta bulunmak hastalığın geçmesine yol açmaz.
Sedef plaklarının çatlaması, kanaması veya kabuk dökmesi de bulaşıcılık oluşturmaz. Bununla birlikte çatlamış deri üzerinde ikincil bir bakteriyel enfeksiyon gelişebilir. Böyle bir enfeksiyon tedavi gerektirebilir ancak bu durum sedef hastalığının kendisini bulaşıcı hale getirmez.
Sedef belirtilerini başlatabilen veya mevcut döküntüleri artırabilen etkenler kişiden kişiye değişir. Yaygın tetikleyiciler şunlardır:
Cilt travması sonrasında aynı bölgede yeni sedef plaklarının oluşması Koebner fenomeni olarak adlandırılır. İlaçların sedefi etkileyebileceği düşünülüyorsa tedavi kendiliğinden kesilmemeli, ilacı reçete eden hekime danışılmalıdır.
Sedef hastalığı farklı görünümlerle ortaya çıkabilir:
Sedef tanısı çoğunlukla dermatoloji uzmanının lezyonların görünümünü, dağılımını ve hastanın öyküsünü değerlendirmesiyle konur. Saçlı deri, tırnaklar, dirsekler, dizler ve vücut kıvrımları muayene edilir.
Gerekli durumlarda dermoskopi kullanılabilir. Görünüm mantar, egzama veya başka bir cilt hastalığıyla karışıyorsa deri kazıntısı, mantar incelemesi ya da küçük bir cilt biyopsisi yapılabilir. Plakların tanı amacıyla hasta tarafından kazınması önerilmez; bu işlem kanamaya, tahrişe ve yeni lezyonlara yol açabilir.
Sedef yalnızca cildi değil, tırnakları ve eklemleri de etkileyebilir. Tırnaklarda toplu iğne başı büyüklüğünde çukurlar, sararma, kalınlaşma ve tırnağın yatağından ayrılması görülebilir.
Bazı hastalarda psoriatik artrit adı verilen iltihaplı eklem hastalığı gelişebilir. Aşağıdaki belirtilerde erken değerlendirme önemlidir:
Tedavi edilmeyen psoriatik artrit kalıcı eklem hasarına neden olabileceğinden bu bulgular dermatoloji, romatoloji veya fiziksel tıp ve rehabilitasyon hekimiyle paylaşılmalıdır.
Sedefi kalıcı olarak ortadan kaldıran tek bir tedavi bulunmamakla birlikte hastalık uygun yöntemlerle uzun süre kontrol altında tutulabilir. Tedavi; lezyonların yaygınlığına, yerleşimine, kişinin yaşına, eklem tutulumuna ve diğer sağlık sorunlarına göre planlanır.
Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:
Bitkisel ürünler, detoks programları veya kontrolsüz takviyeler sedefi kesin olarak iyileştirmez. Bazı ürünler cildi tahriş edebilir veya kullanılan ilaçlarla etkileşebilir.
Sedef hastası biriyle tokalaşmak veya sarılmakla hastalık geçer mi?
Hayır. Sedef hastalığı tokalaşma, sarılma veya cilt temasıyla başka bir kişiye geçmez.
Sedef havuzdan veya denizden bulaşır mı?
Sedef havuz ya da deniz suyuyla bulaşmaz. Ancak açık ve çatlamış yaralar varsa enfeksiyonlardan korunmak için cilt temizliğine dikkat edilmelidir.
Ortak havlu veya kıyafet kullanmak sedefi bulaştırır mı?
Sedef ortak havlu veya kıyafetle bulaşmaz. Buna rağmen mantar ve diğer cilt enfeksiyonlarından korunmak için kişisel havlu ve bakım malzemelerinin paylaşılmaması gerekir.
Sedef hastalığı cinsel temasla geçer mi?
Hayır. Genital bölgede sedef lezyonları bulunsa bile hastalık cinsel yolla bulaşmaz. Genital döküntünün nedeni kesinleşmemişse diğer enfeksiyonların dışlanması için muayene olunmalıdır.
Sedef plaklarının kanaması veya kabuk dökmesi bulaşma riski yaratır mı?
Sedef plaklarından dökülen pullar ve lezyonun kanaması hastalığı bulaştırmaz. Açık yarada ağrı, sıcaklık artışı, akıntı veya kötü koku gelişirse ikincil enfeksiyon açısından değerlendirme gerekir.
Sedef hastalığı anne veya babadan çocuğa geçer mi?
Sedef temasla geçmez ancak genetik yatkınlık aile içinde aktarılabilir. Ebeveynlerden birinde sedef bulunması çocuğun riskini artırabilir fakat hastalığın mutlaka gelişeceği anlamına gelmez.
Sedef hastalığı tamamen iyileşir mi?
Sedef kronik bir hastalıktır. Tamamen ve kalıcı olarak ortadan kalkmayabilir ancak uygun tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir ve uzun süreli sakin dönemler sağlanabilir.
Sedef tırnakları ve eklemleri etkileyebilir mi?
Evet. Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma ve renk değişikliği görülebilir. Eklem ağrısı, şişlik veya sabah tutukluğu gelişmesi psoriatik artritin işareti olabileceğinden hekim değerlendirmesi gerekir.
Sedef ile mantar hastalığı karıştırılabilir mi?
Evet. Özellikle saçlı deri, kasık ve ayak tabanı lezyonları mantar enfeksiyonlarıyla karışabilir. Kesin ayrım dermatoloji muayenesi ve gerektiğinde laboratuvar incelemesiyle yapılır.